กฎหมายแรงงาน · นายจ้างต้องรู้

เลิกจ้าง & ค่าชดเชย ตามอายุงาน

เลิกจ้างเป็นเรื่องที่ผิดพลาดแล้วแพงที่สุด — รู้ตารางค่าชดเชยและขั้นตอนที่ถูก ช่วยให้จบกันด้วยดีและไม่โดนฟ้อง

หน้านี้สำหรับใคร

สำหรับนายจ้างที่จำเป็นต้องเลิกจ้าง — อยากรู้ว่าต้องจ่ายค่าชดเชยเท่าไหร่ ทำขั้นตอนยังไงให้ถูก และกรณีไหนไม่ต้องจ่าย

⏱️
อ่าน 20 วินาที: ค่าชดเชยจ่ายตามอายุงาน: ครบ120วัน=30วัน, 1ปี=90วัน, 3ปี=180วัน, 6ปี=240วัน, 10ปี=300วัน, 20ปี=400วัน · เลิกจ้างต้องบอกล่วงหน้า 1 งวดค่าจ้าง (หรือจ่ายแทน) · ความผิดร้ายแรง (ทุจริต/ผิดซ้ำคำเตือน) อาจไม่ต้องจ่าย
ตารางค่าชดเชยบอกกล่าวล่วงหน้าเป็นธรรม vs ไม่เป็นธรรมกรณีไม่ต้องจ่ายขั้นตอนให้ถูก
ค่าชดเชยตามอายุงาน severance pay

ตามพ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน เมื่อเลิกจ้างลูกจ้างที่ไม่ได้ทำผิดร้ายแรง ต้องจ่าย ค่าชดเชยตามอายุงาน คิดเป็นจำนวนวันของค่าจ้างอัตราสุดท้าย — ยิ่งอยู่นาน ยิ่งได้มาก

ลองคำนวณดูพนักงานเงินเดือน 18,000 บาท อายุงาน 4 ปี → เข้าช่วง 3–6 ปี = 180 วัน (6 เดือน) → ค่าชดเชย 108,000 บาท และถ้าให้ออกทันที ต้องบวกสินจ้างแทนการบอกกล่าวอีก ~1 เดือน = อีก 18,000 บาท
อัตราค่าชดเชย (อายุงาน → ค่าจ้าง)
ครบ 120 วัน – < 1 ปี → 30 วัน
1 – < 3 ปี → 90 วัน
3 – < 6 ปี → 180 วัน
6 – < 10 ปี → 240 วัน
10 – < 20 ปี → 300 วัน
20 ปีขึ้นไป → 400 วัน
ต้องบอกกล่าวล่วงหน้า advance notice

นอกจากค่าชดเชย การเลิกจ้างยังต้อง บอกกล่าวล่วงหน้าอย่างน้อย 1 งวดการจ่ายค่าจ้าง (เช่น จ่ายเงินเดือนทุกสิ้นเดือน ก็ต้องบอกก่อนอย่างน้อย 1 รอบ) ถ้าจะให้ออกทันที ต้องจ่าย “สินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า” แทน

ตัวอย่างจริงอยากให้พนักงานออกวันนี้เลย (จ่ายเงินเดือนสิ้นเดือน) — ต้องจ่ายสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าประมาณ 1 เดือน เพิ่มจากค่าชดเชย
เลิกจ้างเป็นธรรม vs ไม่เป็นธรรม fair vs unfair

จ่ายค่าชดเชยครบแล้ว ยังไม่จบเสมอไป — ถ้าเลิกจ้างโดย ไม่มีเหตุผลอันสมควร ลูกจ้างฟ้อง “เลิกจ้างไม่เป็นธรรม” ได้ และศาลอาจสั่งให้จ่ายค่าเสียหายเพิ่มหรือรับกลับเข้าทำงาน ตัวแยกคือ มีเหตุผลที่จับต้องได้ + มีเอกสาร หรือไม่

เหตุผลที่รับได้
ผลงานไม่ผ่านโดยมีบันทึก/ใบเตือน · ปรับโครงสร้าง–ยุบตำแหน่งจริง · ฝ่าฝืนวินัยซ้ำหลังเตือน
เสี่ยงโดนฟ้อง
ไม่ถูกชะตา–ขัดใจส่วนตัว · เลิกเพราะตั้งครรภ์/ลาป่วย/ลาคลอด · อ้างลอย ๆ ไม่มีเอกสาร · เลือกปฏิบัติ
กรณีเลิกจ้างได้โดยไม่จ่ายค่าชดเชย no severance cases

กฎหมาย (มาตรา 119) ระบุกรณีที่เลิกจ้างได้โดย ไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย — แต่ทุกข้อ ต้องมีหลักฐานชัด ไม่ใช่แค่กล่าวอ้าง

⚠️
ทุจริต / ทำผิดอาญาโดยเจตนา ต่อนายจ้าง
⚠️
จงใจทำให้นายจ้างเสียหาย หรือประมาทเลินเล่อจนเสียหายร้ายแรง
⚠️
ฝ่าฝืนข้อบังคับร้ายแรง หรือทำผิดซ้ำหลังมีหนังสือเตือน
⚠️
ละทิ้งหน้าที่ 3 วันทำงานติดต่อกัน โดยไม่มีเหตุอันสมควร
⚠️
ต้องโทษจำคุกตามคำพิพากษา
ขั้นตอนเลิกจ้างให้ถูก — กันฟ้อง do-it-right checklist

ทำตามลำดับนี้ทุกครั้ง จะลดความเสี่ยงโดนฟ้องเหลือน้อยที่สุด แต่ละขั้นมี “หลักฐาน” เป็นหัวใจ

1
เก็บเหตุผล + หลักฐานให้ครบก่อน
ผลงานที่บันทึกไว้ · ใบเตือน · บันทึกการประชุม · หลักฐานความผิด — ก่อนตัดสินใจ ไม่ใช่หลัง
2
คำนวณเงินที่ต้องจ่ายให้ครบ
ค่าชดเชยตามอายุงาน + สินจ้างแทนการบอกกล่าว (ถ้าให้ออกทันที) + ค่าจ้างค้าง + ค่าวันลาพักร้อนคงเหลือ
3
ทำหนังสือเลิกจ้างเป็นลายลักษณ์อักษร
ระบุเหตุผลให้ชัด โดยเฉพาะกรณีไม่จ่ายชดเชย ต้องอ้างเหตุตามมาตรา 119 ในหนังสือ ไม่งั้นยกขึ้นสู้ทีหลังไม่ได้
4
จ่ายเงินให้ครบในวันเลิกจ้าง
ค่าชดเชยต้องจ่ายทันทีในวันที่เลิกจ้าง จ่ายช้ามีดอกเบี้ย 15% ต่อปี
5
ปิดเอกสารปลายทาง
ออกหนังสือรับรองการทำงาน + แจ้งออกประกันสังคม (สปส.6-09) ภายในกำหนด

สรุปสั้น ๆ

ค่าชดเชย30–400 วัน ตามอายุงาน
บอกล่วงหน้า≥ 1 งวดค่าจ้าง หรือจ่ายแทน
ไม่เป็นธรรมจ่ายครบแต่ไม่มีเหตุผล = ยังถูกฟ้อง
ไม่ต้องจ่ายความผิดร้ายแรง + มีหลักฐาน
แหล่งอ้างอิง (ทางการ) official sources

⚠️ บทความนี้เรียบเรียงให้เข้าใจง่ายสำหรับเจ้าของกิจการ — ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย. กรณีจริงที่มีผลทางกฎหมาย ควรตรวจสอบกับแหล่งทางการข้างต้น หรือปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านแรงงานก่อนเสมอ

กลับห้องสมุด
พี่ปุ้ย ปริวรรตน์ อรุโณทยานันท์ ผู้สอนสร้างระบบธุรกิจด้วย AI
คิด เขียน และเป็นเจ้าของไอเดียเว็บนี้โดย พี่ปุ้ย ปริวรรตน์ อรุโณทยานันท์
ผู้เชี่ยวชาญวางระบบองค์กร & AI — สอนเจ้าของกิจการสร้างระบบของตัวเองมากกว่า 400 คน
ประวัติพี่ปุ้ย ·  ดูคอร์ส →