กฎหมายแรงงาน · นายจ้างต้องรู้

ทดลองงาน 119 วัน — เข้าใจผิดบ่อย

หลายคนเข้าใจว่า "ช่วงทดลองงาน เลิกจ้างได้ตามใจ ไม่ต้องจ่ายอะไร" — ไม่จริงทั้งหมด. มาเคลียร์ให้ชัดก่อนพลาด

หน้านี้สำหรับใคร

สำหรับนายจ้างที่รับคนใหม่และตั้ง "ช่วงทดลองงาน" — จะได้เข้าใจสิทธิของลูกจ้างทดลองงานจริง ๆ และเลิกจ้างให้ถูกขั้นตอน

⏱️
อ่าน 20 วินาที: กฎหมายไม่มี ‘ทดลองงาน’ เป็นสถานะพิเศษ — ลูกจ้างทดลองงานมีสิทธิเต็มตามกฎหมาย · ค่าชดเชยเริ่มเมื่อทำงานครบ 120 วัน (เลยมีการเลิกก่อน = ‘119 วัน’) แต่ยังต้องบอกกล่าวล่วงหน้า + มีเหตุผล ไม่งั้นเสี่ยงโดนฟ้องเลิกจ้างไม่เป็นธรรม
ความเข้าใจผิดกฎ 120 วันสิทธิลูกจ้างทดลองเลิกให้ถูก
กฎหมายไม่มี ‘ทดลองงาน’ แบบพิเศษ the myth

จุดที่หลายคนพลาด — ในกฎหมายแรงงานไทย ไม่มีสถานะ "ทดลองงาน" ที่ให้สิทธิพิเศษนายจ้าง. ลูกจ้างช่วงทดลองงานก็คือลูกจ้างเต็มตัว มีสิทธิตามกฎหมายเหมือนกัน — จะเลิกจ้างเฉย ๆ โดยไม่มีเหตุผลไม่ได้

✗ ที่เข้าใจผิดกัน
  • “ทดลองงาน = ไล่ออกได้ตามใจ”
  • “ยังไม่บรรจุ เลยไม่ต้องจ่ายอะไร”
  • “ไม่ต้องขึ้นประกันสังคมจนกว่าจะผ่านโปร”
✓ ที่กฎหมายบอกจริง
  • ลูกจ้างทดลองงาน = ลูกจ้างเต็มตัว
  • เลิกจ้างต้องมีเหตุผล + บอกล่วงหน้า
  • ขึ้นประกันสังคมตั้งแต่วันแรกที่เริ่มงาน
ที่มาของ ‘119 วัน’ คือกฎ 120 วัน the 120-day rule

ตามพ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน ค่าชดเชยเริ่มจ่ายเมื่อลูกจ้างทำงานครบ 120 วันขึ้นไป. นายจ้างบางรายเลยตั้งทดลองงานและเลิกจ้าง ก่อนครบ 120 วัน (พูดกันว่า "119 วัน") เพื่อเลี่ยงค่าชดเชย — ทำได้ในแง่ค่าชดเชย แต่ ยังต้องบอกกล่าวล่วงหน้าและมีเหตุผลอันสมควร

วันที่ 1–119เลิกจ้างได้โดยไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย (แต่ยังต้องบอกล่วงหน้า + มีเหตุผล)
ครบ 120 วันเริ่มมีสิทธิ ค่าชดเชย 30 วันของค่าจ้าง ถ้าถูกเลิกจ้าง
ครบ 1 ปีค่าชดเชยขยับเป็น 90 วันของค่าจ้าง และเพิ่มตามอายุงาน
ตัวอย่างจริงลูกจ้างทำงานวันที่ 118 แล้วถูกเลิกจ้าง — ไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย (เพราะยังไม่ครบ 120 วัน) แต่ถ้าไม่บอกล่วงหน้า ต้องจ่าย "สินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า" และถ้าเลิกแบบไม่มีเหตุผล อาจโดนฟ้องเลิกจ้างไม่เป็นธรรมได้
เลิกจ้างช่วงทดลองให้ถูก do it right

ถ้าทดลองแล้วไม่ผ่านจริง ๆ — ความเสี่ยงไม่ได้อยู่ที่ค่าชดเชย (ถ้าเลิกก่อน 120 วันก็ไม่ต้องจ่าย) แต่อยู่ที่ "เลิกจ้างไม่เป็นธรรม" ซึ่งฟ้องได้แม้ทดลองงาน. ทำ 4 ขั้นนี้เพื่อปิดความเสี่ยง

อย่าทำ
เรียกมาบอกปากเปล่าว่า “พรุ่งนี้ไม่ต้องมาแล้ว” โดยไม่มีหลักฐาน + ไม่บอกล่วงหน้า
ขั้นตอนเลิกจ้างให้ปลอดภัย
1
มีผลประเมินเป็นลายลักษณ์อักษร
เก็บแบบประเมินงาน/ใบเตือนที่ระบุว่าไม่ผ่านเพราะอะไร เป็นหลักฐานเหตุผล
2
บอกกล่าวล่วงหน้า ≥ 1 งวดจ่ายค่าจ้าง
แจ้งก่อนถึงกำหนดจ่ายค่าจ้างคราวถัดไป หรือจ่าย “สินจ้างแทนการบอกกล่าว” แทน
3
จ่ายให้ครบทุกยอด
ค่าจ้างค้าง + วันลาพักร้อนที่เหลือ + สินจ้างแทนการบอกกล่าว (ถ้าไม่บอกล่วงหน้า)
4
ออกหนังสือเลิกจ้าง + แจ้ง ปกส.
ทำหนังสือระบุเหตุผลให้ชัด และแจ้งออกประกันสังคมภายในกำหนด

สรุปสั้น ๆ

ทดลองงานไม่ใช่สถานะพิเศษ — ลูกจ้างมีสิทธิเต็ม
119 วันเลิกก่อนครบ 120 วัน = เลี่ยงค่าชดเชย
ยังต้องบอกกล่าวล่วงหน้า + มีเหตุผล
เสี่ยงเลิกมั่ว ๆ = โดนฟ้องเลิกจ้างไม่เป็นธรรม
แหล่งอ้างอิง (ทางการ) official sources

⚠️ บทความนี้เรียบเรียงให้เข้าใจง่ายสำหรับเจ้าของกิจการ — ไม่ใช่คำปรึกษาทางกฎหมาย. กรณีจริงที่มีผลทางกฎหมาย ควรตรวจสอบกับแหล่งทางการข้างต้น หรือปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านแรงงานก่อนเสมอ

กลับห้องสมุด
พี่ปุ้ย ปริวรรตน์ อรุโณทยานันท์ ผู้สอนสร้างระบบธุรกิจด้วย AI
คิด เขียน และเป็นเจ้าของไอเดียเว็บนี้โดย พี่ปุ้ย ปริวรรตน์ อรุโณทยานันท์
ผู้เชี่ยวชาญวางระบบองค์กร & AI — สอนเจ้าของกิจการสร้างระบบของตัวเองมากกว่า 400 คน
ประวัติพี่ปุ้ย ·  ดูคอร์ส →