ตัวเลขธุรกิจ · สำหรับมือใหม่

ตัวเลขที่ควรจับตาดู

ดูแค่ "ยอดขาย" ไม่พอ — ซ้ายอธิบายว่า หมวดนี้คืออะไร + ตัวอย่างจริงขวาเป็น ตัวเลข + สูตร + บอกอะไร

อ่านยังไง

แต่ละหมวด: ฝั่งซ้ายอธิบายว่าทำไมต้องดู + ตัวอย่างสถานการณ์จริง · ฝั่งขวาเป็นการ์ดตัวเลข — มี ค่าตัวอย่าง · สูตรคำนวณ · บอกอะไรครบทุกตัว

ธุรกิจล้มเพราะ "ไม่รู้ตัวเลข"มากกว่าขายไม่ได้

"ขายเยอะแต่กำไรน้อย" หรือ "กำไรดีแต่เงินสดขาดมือ" คือกับดักที่เจ้าของหลายคนไม่ทันสังเกต. เลือกดูไม่กี่ตัวที่สำคัญสม่ำเสมอ ดีกว่าดู 50 ตัวแล้วงง

การเงิน·กำไรการเงิน·เงินสดต้นทุนผลผลิตเวลาคนพื้นที่
หมวด · การเงิน
กำไรจริง ไม่ใช่แค่ยอดขาย

"ยอดขาย" คือเงินที่ลูกค้าจ่ายเข้ามา แต่ กำไรคือส่วนที่เหลือจริงหลังหักต้นทุน — ตัวที่บอกว่าธุรกิจ "รอด" หรือ "เจ๊ง". ดู อัตรากำไร (margin %)เป็นหลัก เพราะบอกว่าทุก 100 บาทที่ขาย เหลือกำไรกี่บาท

ตัวอย่างจริงร้าน A ขายได้เดือนละ ฿1.2M ฟังดูเยอะ — แต่พอหักต้นทุนของ+ค่าเช่า+เงินเดือน เหลือ กำไรสุทธิแค่ ฿180k (15%). ถ้าเดือนหน้าต้นทุนของขึ้น margin ก็หด ต้องรีบปรับราคา/ลดต้นทุน
กับดักขายเยอะแต่ margin ต่ำมาก = เหนื่อยฟรี เจอต้นทุนขยับนิดเดียวก็ขาดทุน
รายได้ (Revenue)
฿1.2M
ยอดขายรวมทั้งเดือน (เงินที่เข้ามา)
กำไรขั้นต้น
฿480k
รายได้ − ต้นทุนสินค้า
เหลือเท่าไรหลังหักของที่ขาย
กำไรสุทธิ
฿180k
เหลือจริงหลังหักทุกอย่าง(ค่าเช่า/เงินเดือน/ภาษี)
อัตรากำไรขั้นต้น
40%
กำไรขั้นต้น ÷ รายได้
ขาย 100 บาท เหลือกำไร 40 บาท
หมวด · การเงิน
กระแสเงินสด = ลมหายใจ

กำไรเป็นตัวเลขในกระดาษ แต่ เงินสดคือเงินจริงในมือที่เอาไปจ่ายของ/เงินเดือนได้. ธุรกิจที่กำไรดีก็ "เจ๊งได้" ถ้าเงินสดขาดมือ (เช่นลูกค้ายังไม่จ่าย แต่เราต้องจ่ายซัพแล้ว)

ตัวอย่างจริงร้านมีออเดอร์เพียบ แต่ลูกค้าขอเครดิต 60 วัน → เงินยังไม่เข้า แต่ต้องจ่ายค่าของก่อน. Runway 7 เดือนหมายถึงถ้าไม่มีเงินเข้าเลย เงินสดที่มีพอจ่ายค่าใช้จ่ายไปได้อีก 7 เดือน
กระแสเงินสด
+฿90k
เงินเข้า − เงินออก จริง
เดือนนี้เงินสดเพิ่มขึ้น 90k
Runway (เงินอยู่ได้)
7 เดือน
เงินสด ÷ ค่าใช้จ่าย/เดือน
เงินที่มีพอประคองได้กี่เดือน
ลูกหนี้คงค้าง (AR)
฿320k
ลูกค้ายังไม่จ่าย — ต้องตามเก็บ ไม่งั้นเงินจม
ROI
25%
กำไร ÷ เงินลงทุน
ลงเงิน 100 ได้กำไรกลับ 25
หมวด · ต้นทุน
รู้ต้นทุนต่อหน่วย = ตั้งราคาเป็น

ถ้าไม่รู้ว่าของ 1 ชิ้นต้นทุนเท่าไร ก็ตั้งราคาขายมั่ว ๆ (อาจขาดทุนโดยไม่รู้ตัว). แยก ต้นทุนคงที่(ค่าเช่า/เงินเดือน จ่ายเท่าเดิมทุกเดือน) กับ ต้นทุนผันแปร(วัตถุดิบ ยิ่งผลิตยิ่งจ่าย)

ตัวอย่างจริงขนม 1 ชิ้นต้นทุนวัตถุดิบ ฿42. ถ้าขาย ฿50 ดูเหมือนกำไร 8 บาท — แต่ยังไม่รวมค่าเช่า/คน. จุดคุ้มทุน 1,800 ชิ้น/เดือน= ต้องขายให้ได้เท่านี้ก่อนถึงจะเริ่มมีกำไรจริง
ต้นทุนขาย (COGS)
฿720k
ต้นทุนของที่ขายไปจริงในเดือนนั้น
ต้นทุนต่อหน่วย
฿42
ต้นทุนรวม ÷ จำนวนผลิต
ของ 1 ชิ้น ต้นทุนเท่าไร
ต้นทุน % ของรายได้
60%
ยิ่งต่ำยิ่งดี (เหลือกำไรเยอะ)
จุดคุ้มทุน
1,800 ชิ้น
ต้นทุนคงที่ ÷ กำไรต่อชิ้น
ต้องขายเท่านี้ถึงเริ่มมีกำไร
หมวด · ผลผลิต
ใช้กำลังเต็มที่ไหม

วัดว่าผลิต/ขายได้เท่าไร และใช้ทรัพยากรคุ้มแค่ไหน. กำลังการผลิตที่เหลือ = เสียโอกาส(จ่ายค่าเครื่อง/ค่าคนเท่าเดิมแต่ผลิตไม่เต็ม) · ของเสียเยอะ = เผาเงินทิ้ง

ตัวอย่างจริงโรงงานผลิตได้เต็มที่ 16,000 ชิ้น/เดือน แต่ทำจริง 12,400 = ใช้กำลัง 78%. เหลืออีก 22% = ถ้าหาออเดอร์มาเติมได้ กำไรเพิ่มทันทีโดยไม่ต้องลงทุนเครื่องใหม่
ผลิต/ขายได้
12,400 ชิ้น
จำนวนต่อเดือน
กำลังที่ใช้
78%
ผลิตจริง ÷ กำลังเต็ม
เหลือ 22% = โอกาสที่ยังไม่ได้ใช้
อัตราของดี (Yield)
96%
ของเสีย 4% — ลดได้อีก = ประหยัด
Throughput
52 ชิ้น/ชม.
ความเร็วการผลิตต่อชั่วโมง
หมวด · ประสิทธิภาพ · เวลา
เวลา = เงิน

งานที่ช้า/รอนาน คือต้นทุนแฝงที่มองไม่เห็น. และ การส่งไม่ตรงเวลา = เสียลูกค้า. วัดว่าทำงาน 1 ชิ้น/1 ออเดอร์ ใช้เวลาเท่าไร และมี "เวลาว่างเปล่า" (เครื่องหยุด/คนรอ) แค่ไหน

ตัวอย่างจริงร้านรับงานแล้วใช้ Lead time 2 วันกว่าจะส่งของ ถ้าคู่แข่งส่ง 1 วัน ลูกค้าก็หนี. หรือ Downtime 6%= เครื่องว่างเปล่าวันละเกือบ 1 ชม. ทั้งที่จ่ายค่าไฟ/ค่าคนอยู่
รอบเวลา (Cycle time)
3.2 นาที/ชิ้น
ทำเสร็จ 1 ชิ้นใช้เวลาเท่าไร
Lead time
2 วัน
สั่ง → ส่งถึงมือ
ลูกค้ารอนานแค่ไหน
ส่งตรงเวลา
94%
ของที่ส่งทันกำหนด — ต่ำ = เสียความเชื่อใจ
เวลาเครื่องหยุด
6%
เวลาที่เครื่อง/คนว่างเปล่า
หมวด · ประสิทธิภาพ · คน
คนสร้างมูลค่าแค่ไหน

พนักงานเป็นค่าใช้จ่ายก้อนใหญ่ — ต้องรู้ว่าแต่ละคนสร้างรายได้คุ้มเงินเดือนไหม. จ้างเพิ่มแล้วรายได้ต่อหัวลด = ขยายผิดจังหวะ(คนเยอะขึ้นแต่งานไม่ได้เพิ่มตาม)

ตัวอย่างจริงทีม 8 คน รายได้ ฿1.2M = รายได้ต่อหัว ฿150k. ถ้าจ้างเพิ่มเป็น 12 คนแล้วรายได้ยังเท่าเดิม = ต่อหัวเหลือ ฿100k → กำไรหด ต้องถามว่าจ้างเพิ่มเพื่ออะไร
รายได้ต่อพนักงาน
฿150k
รายได้ ÷ จำนวนคน
แต่ละคนสร้างรายได้เท่าไร
ผลผลิต/ชม.แรงงาน
8.5 ชิ้น
ผลิตได้ต่อชั่วโมงคนทำงาน
Utilization
82%
เวลาทำงานจริง ÷ เวลาทั้งหมด
เวลางานจริง vs เวลาว่าง
ต้นทุนแรงงาน %
18%
เงินเดือนรวม ÷ รายได้
เงินเดือนกินรายได้กี่ %
หมวด · ประสิทธิภาพ · พื้นที่
พื้นที่ทำเงินแค่ไหน

ทุกตารางเมตรมีค่าเช่า — ร้าน/โกดัง/โต๊ะ ต้องสร้างรายได้คุ้มค่าพื้นที่. ใช้เทียบสาขา/ทำเลว่าที่ไหนคุ้มกว่า และพื้นที่ตรงไหนเปล่าประโยชน์

ตัวอย่างจริง2 สาขาขายเท่ากัน แต่สาขา A เล็กกว่า → ยอดต่อ ตร.ม. สูงกว่า= ใช้พื้นที่คุ้มกว่า. ส่วนสาขาใหญ่ที่ยอดต่อ ตร.ม. ต่ำ อาจเช่าพื้นที่เกินจำเป็น
ยอดขายต่อ ตร.ม.
฿4,800
ยอดขาย ÷ พื้นที่ (ตร.ม.)
แต่ละตารางเมตรทำเงินเท่าไร
ผลผลิตต่อ ตร.ม.
62 ชิ้น
โรงงาน/คลังใช้พื้นที่คุ้มไหม
อัตราใช้พื้นที่
88%
พื้นที่ที่ใช้ ÷ พื้นที่ทั้งหมด
ที่นั่ง/ชั้นวางถูกใช้กี่ %
ค่าเช่า % ของรายได้
9%
ยิ่งต่ำ พื้นที่ยิ่งคุ้ม

ชุดตัวเลขขั้นต่ำที่ควรดูทุกเดือน

การเงินกำไรสุทธิ · margin% · เงินสด · Runway
ต้นทุนต้นทุนต่อหน่วย · ต้นทุน%รายได้ · จุดคุ้มทุน
ผลผลิตกำลังที่ใช้% · ของเสีย%
เวลา/คน/พื้นที่ส่งตรงเวลา% · รายได้ต่อหัว · ยอดต่อ ตร.ม.
พรอมต์ก๊อปไปใช้ — ให้ AI ทำตัวติดตามตัวเลขให้
ไม่ต้องเริ่มจากศูนย์. วางพรอมต์นี้ใน Claude/ChatGPT แล้วแทนตัวเลขในวงเล็บด้วยของจริง — จะได้ตารางติดตามรายเดือน + คำเตือนอัตโนมัติเมื่อตัวเลขผิดปกติ
ช่วยทำ ตารางติดตามตัวเลขธุรกิจรายเดือน ให้หน่อย ธุรกิจฉันคือ (ร้านขนม/โรงงาน/ร้านบริการ ...)

ทุกเดือนฉันจะกรอกข้อมูลดิบพวกนี้:
- ยอดขายรวม, ต้นทุนสินค้า, ค่าใช้จ่ายคงที่ (เช่า+เงินเดือน), เงินสดคงเหลือ
- จำนวนที่ผลิต/ขายได้, จำนวนพนักงาน, พื้นที่ (ตร.ม.)

ขอให้คำนวณและแสดงเป็นตารางให้อ่านง่าย:
1. กำไรสุทธิ + อัตรากำไร %
2. Runway (เงินสด ÷ ค่าใช้จ่ายต่อเดือน)
3. ต้นทุนต่อหน่วย และ จุดคุ้มทุน (กี่ชิ้น)
4. รายได้ต่อพนักงาน และ ยอดต่อ ตร.ม.

แล้วเทียบกับเดือนก่อน ถ้าตัวไหนแย่ลงเกิน 10% ให้ขึ้น ⚠️
พร้อมบอกสั้น ๆ ว่าตัวเลขนั้น "กำลังบอกอะไร" ด้วยภาษาคนทั่วไป

หลักการดูตัวเลขให้เป็น

กลับห้องสมุดออกแบบ

อ่านต่อ — เรื่องที่เกี่ยวข้อง

สถิติ & กราฟ (Data Viz) → จัดการ + เชื่อมโยงข้อมูล → เทียบตัวเลข/ตัวชี้วัด → ทำแดชบอร์ดเอง →