เรื่องที่คนจ้างมักไม่ทันคิด แต่สำคัญที่สุดเรื่องหนึ่ง — จ่ายเงินทำระบบแล้ว คุณเป็น "เจ้าของ" มันจริงหรือเปล่า?
สำหรับเจ้าของกิจการที่จ้างทำ หรือใช้บริการระบบของคนอื่น — เพื่อไม่ให้ "ติดกับ" จนเปลี่ยนคนทำหรือย้ายระบบไม่ได้
Source Code คือ "พิมพ์เขียวตัวจริง" ของระบบ ถ้าสัญญาไม่ระบุชัด บางทีคนทำเป็นคนถือไว้ — แปลว่า คุณจ่ายเงินแล้ว แต่แก้/ย้าย/จ้างคนอื่นทำต่อไม่ได้ เพราะของจริงไม่ได้อยู่กับคุณ ต้องเขียนในสัญญาให้ชัดว่า "Source code ทั้งหมดเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้ว่าจ้าง"
Vendor Lock-in คืออาการที่ระบบผูกกับคนทำหรือเจ้าของแพลตฟอร์มจนเปลี่ยนไม่ได้ อยากย้าย อยากเปลี่ยนคนดูแล อยากเอาข้อมูลออก — ทำไม่ได้หรือทำยากมาก เลยต้องทนใช้และทนจ่ายต่อไปเรื่อย ๆ วิธีเช็คง่าย ๆ คือถามตัวเองว่า "ถ้าพรุ่งนี้เลิกกับคนทำ ฉันยังเดินต่อเองได้ไหม"
ข้อมูลลูกค้า ออเดอร์ และยอดขาย คือสมบัติของธุรกิจคุณ — ต้องมั่นใจว่า ดึงออกมาเป็นไฟล์ได้ทุกเมื่อ (export) ไม่ใช่ติดอยู่ในระบบที่คุณเข้าไม่ถึง วันที่อยากเปลี่ยนเจ้า ข้อมูลต้องตามคุณไปได้ครบ ไม่ใช่เริ่มเก็บใหม่จากศูนย์
ก่อนตกลงจ้าง ถาม 4 ข้อนี้ให้ได้คำตอบที่ เขียนลงสัญญาเป็นลายลักษณ์อักษร — ไม่ใช่แค่รับปากด้วยวาจา ของทุกอย่างต้องอยู่ในชื่อคุณ ไม่ใช่ฝากไว้กับคนทำ
| Source Code | ต้องระบุว่าเป็นของผู้ว่าจ้าง |
| Lock-in | ติดกับ = ย้าย/เปลี่ยนไม่ได้ |
| ข้อมูล | ต้อง export ออกได้เสมอ |
| เช็คก่อนเซ็น | โค้ด · ข้อมูล · บัญชี/โดเมน อยู่ชื่อคุณ |